دکتر غلامحسین حیدری تفرشی

وب سایت شخصی دکتر غلامحسین حیدری تفرشی

شب نزول قرآن ـ قدر

شب قدر شبی است در ماه رمضان که قرآن در آن شب به طور کامل بر پیامبر(ص) نازل شده است. طبق آموزه های اسلامی خوابیدن در شب قدر مذموم و شب زنده داری در آن سفارش شده است و دعا و استغفار در این شب وارد شده و روز قدر هم به اندازه شب آن ارجمند است.

قدر در لغت به معنای اندازه و اندازه گیری است. (۱) تقدیر نیز به معنای اندازه گیری و تعیین است. (۲) اما معنای اصطلاحی قدر عبارت است از ویژگی هستی و وجود هرچیز و چگونگی آفرینش آن (۳) به عبارت دیگر اندازه و محدوده وجودی هرچیز، قدر نام دارد. (۴)

استاد مطهری در تعریف قدر می فرماید: قدر به معنای اندازه و تعیین است و حوادث جهان از آن جهت که حدود و اندازه و موقعیت مکانی و زمانی آنها تعیین شده است مقدور به تقدیر الهی است (۵) از امام رضا(ع) پرسیده شد معنای قدر چیست؟ امام فرمود: تقدیر الشیء طوله و عرضه: اندازه گیری هرچیز اعم از طول و عرض آن است. (۶)

در شب قدر تمام حوادث سال آینده به امام زمان ارائه می شود و وی از سرنوشت خود و دیگران باخبر می گردد. امام باقر(ع) می فرماید در شب قدر به ولی امر تفسیر کارها و حوادث نازل می شود و وی درباره خویش و دیگران مأمور به دستورهایی می شود. به عبارت روشنتر، شب قدر یکی از شبهای دهه آخر ماه رمضان است. طبق روایات ما، یکی از شبهای نوزدهم، بیست و یکم و به احتمال زیادتر بیست و سوم ماه مبارک رمضان است. (۷)

خداوند در آیه ۱۸۵ سوره مبارکه بقره می فرماید: ماه رمضان که در آن قرآن نازل شده است، طبق این آیه، نزول قرآن (نزول دفعی) در ماه رمضان بوده است و در آیات ۳ ـ ۵ سوره مبارکه دخان می فرماید: «إِنَّا أَنزَلْنَاهُ فِی لَیْلَهٍ مُّبَارَکَهٍ * إِنَّا کُنَّا مُنذِرِینَ فِیهَا یُفْرَقُ کُلُّ أَمْرٍ حَکِیمٍ * أَمْرًا مِّنْ عِندِنَا إِنَّا کُنَّا مُرْسِلِینَ» این آیه نیز تصریح دارد که نزول قرآن [دفعی] در یک شب بوده است که از آن به شب مبارک تعبیر شده است.

بنابراین در شب قدر امور خیر و شر مردم و ولادت، مرگ، روزی، حج، طاعت، گناه و خلاصه هر حادثه ای که در طول سال واقع می شود تقدیر می گردد. (۸)

 

  1. قاموس قرآن، سیدعلی اکبر قرشی، ج ۵، ص ۲۴۶٫
  2. همان، ص ۲۴۸٫
  3. المیزان، سید محمدحسین طباطبایی، ج ۱۲، ص ۱۵۰٫
  4. همان، ج ۱۹، ص ۱۰۱٫
  5. انسان و سرنوشت، شهید مطهری، ص ۵۲٫
  6. المحاسن برقی، ج ۱، ص ۲۴۴٫
  7. بحارالانوار، ج ۵، ص ۲۴۴٫
  8. المیزان، ج ۱۹، ص ۱۰۱٫
موضوعات: مناسبات

ديدگاه خود را بيان کنيد