دکتر غلامحسین حیدری تفرشی

وب سایت شخصی دکتر غلامحسین حیدری تفرشی

کاربرد یافته های روان شناختی در سازمان ها

ظهور و سقوط ملتها با افزایش و کاهش بهره‏وری ملی همبستگی دارد

The Application of Psychological Findings in Organizations

محمدتقی دلخموش

 

«تاریخ گواه آن است که ظهور و سقوط ملتها با افزایش و کاهش بهره‏وری ملی همبستگی دارد. تا زمانی که بهره‏وری سازمانها در حد بالا و بهینه نباشد، بهره‏وری ملی نیز پایین خواهد بود … اگر بخواهیم منابع انسانی سازمانهای کارآمد و کارآیی و بهره‏وری شغلی افراد در این سازمانها مطلوب باشد، باید مباحث و موضوعهای روانشناسی کار، روانشناسی بهره‏وری و روانشناسی کاربردی برای مدیران را بشناسیم …».کتاب روانشناسی کار با عنوان فرعی کاربرد روانشناسی در کار، سازمان و مدیریت، اثر محمود ساعتچی از روانشناسان شناخته شده ایرانی با رغبت به زمینه‏های روانشناسی کار و امور استخدامی است که توسط نشر ویرایش در ۳۸۲ صفحه در سال ۱۳۸۳ انتشار یافته است. کتاب حاضر در زمره ۱۶ کتابی قرار می‏گیرد که با عناوین روانشناسی سازمانی، صنعتی و کار تاکنون به زبان فارسی منتشر شده است. از شانزده اثری که شامل یازده تألیف و پنج ترجمه است، کتاب دکتر ساعتچی به دلیل سوابق نویسنده، می‏تواند توجه ویژه دوستداران روانشناسی کاربردی را جلب کند.مروری بر اثرکتاب شامل پیشگفتار مؤلف، پانزده فصل، فهرست منابع، سه پیوست، نمایه اسامی افراد و واژه‏نامه انگلیسی به فارسی است.در پیشگفتار، مؤلف ضرورت انتشار کتاب را یادآور شده است.فصل اول به تعریف قلمروهای تخصصی، تاریخچه مختصر و روشهای تحقیق در روانشناسی اختصاص یافته است و در فصل دوم، تاریخچه، تعریف و کاربردهای روانشناسی کار طرح شده است. در فصل سوم از زاویه تفاوتهای فردی در کار، به ویژگیهای شخصیت به منزله منبع اصلی ایجاد تفاوتهای فردی در عرصه کار پرداخته شده است و در فصل چهارم، پس از تعریف سازمان و آثار آن بر افراد، چگونگی برخورد با شخصیتهای دشوار مورد بحث قرار گرفته است.در فصل پنجم، ماهیت، ساختار و انواع آزمونهای استخدامی مورد نظر قرار گرفته‏اند و در پی آن در فصل ششم، مفاهیم و مراحل اجرایی امتحانات استخدامی، مراحل و شیوه‏های انتخاب کارکنان، انواع و مراحل مصاحبه مطرح شده‏اند.در فصل هفتم در قالب نظریه‏ها و فنون آموزش کارکنان، موضوعهایی مانند نظریه‏های یادگیری، نتایج حاصل از بکارگیری این نظریه‏ها، آموزش کارکنان، بهبود منابع انسانی و الگوی بزرگسال‏آموزی، شرایط مناسب برای یادگیری، تشخیص نیاز به یادگیری، تدوین هدفها، اجرای برنامه و ارزشیابی برنامه آموزشی مورد بحث قرار گرفته‏اند.فصل هشتم به مفاهیم و مراحل اجرایی دوره‎‏‏های آموزشی اختصاص یافته است و موضوع فصل نهم، نظریه‏های انگیزش شغلی و پیشرفت است. در چهارچوب نظریه‏های انگیزش شغلی، نظریه‏های مزلو، آلدرمز و هرزبرگ و نظریه‏های برابری و انتظار مرور شده‏اند و در بحث انگیزش پیشرفت نظریه مک کللند مورد توجه قرار گرفته‏است. بهره‏گیری از مفاهیم انگیزش کار، پایان بخش فصل نهم است.در فصل دهم، انواع جدولهای زمانی کار ارائه شده و مباحثی مانند ساعات کار فشرده، ساعات کار قابل انعطاف، تقسیم کار، کار در منزل، کار نوبتی و … مطرح شده‏اند.فصل یازدهم به طراحی محیط کار و مسایل مرتبط با آن مانند سر و صدا، درجه حرارت، بهره‏گیری از رایانه، وسایل و مبلمان محل کار اختصاص یافته است.نقش زنان در کار، مدیریت و رهبری، موضوع فصل دوازدهم و پویایی‏شناسی گروه و رهبری، موضوع فصل سیزدهم هستند. در این فصل، تعریف، انواع و شکل‏گیری گروه، جامعه‏پذیری سازمانی، تصمیم‏گیری در گروه، رهبری گروه، منابع نفوذ رهبری در گروه و الگوهای رهبری در گروه مورد بحث قرار گرفته‏اند.در فصل چهاردهم موضوع آسیب‏شناسی فعالیتهای گروهی در کار و روشهای آموزش مشارکت گروهی و در فصل پایانی اثر، رفتار مصرف‏کننده از زوایای انگیزشی، نگرشی، طبقه‏ اجتماعی- اقتصادی و … برجسته شده‏اند.از سه پیوست کتاب، پیوست نخست، حاوی فهرست آزمونها و ناشران آزمون در خارج از ایران، پیوست دوم شامل قطعنامه‏های دومین و سومین همایش ملی کار و پیوست سوم حاوی برنامه آموزشی دوره کارشناسی ارشد روانشناسی صنعتی و سازمانی هستند.کاستیهای اثر«… لازم بود موضوعهایی از کتاب روانشناسی کار که در کتابهای مکمل آن ارائه شده‏اند حذف و موضوعهای دیگر که جای آنها در چاپهای قبلی خالی بود، گنجانده شود».به زعم مؤلف اثر، فصول کتاب به اقتضای نیاز مدیران و با انجام برخی حذفها و اضافه‏ها در تطبیق با سایر آثار مؤلف، فراهم و ارائه شده‏اند. شاید به همین سبب، سازماندهی این اثر از انسجام کافی برخوردار نیست. به شماری از موضوعها – که می‏بایست در کتابی با عنوان روانشناسی کار ارائه شوند- پرداخته نشده است. برای نمونه، مسایلی مانند تحلیل و ارزشیابی شغلی، ارزشیابی عملکرد حرفه‏ای، رضایت حرفه‏ای، تنیدگیهای شغلی و … در این اثر به چشم نمی‏خورند. ترتیب فصلها هم می‏توانست شکل منطقی‏تری به خود بگیرد: برای مثال، انگیزش شغلی در پی پویایی‏شناسی گروه ارائه شود و نه بین دو فصل مراحل اجرایی دوره‏های آموزشی و جدول زمانی کار.محتوای برخی از فصلها در حد یک فصل نیستند (مانند فصل هشتم) و می‏توانند در چهارچوب فصلهای دیگر، قرار گیرند. فقر محتوایی در پاره‏ای از فصلها چشمگیر است؛ برای نمونه محدودیت چشم‏اندازها و یافته‏های پژوهشی در فصلهای سوم و هفتم. فقر محتوای فصلها به ویژه با مطالب حاشیه‏ای و گاه نامرتبط (برای نمونه، در فصل نهم در طرح انگیزش پیشرفت یا فصل چهاردهم در طرح آسیب‏شناسی زمینه‏های حرفه‏ای) یا غیرروانشناختی(برای نمونه، فصل چهاردهم با طرح نظریه آرجریس) برجسته‏تر می‏شود.شیوه نگارش کتاب در بسیاری از موارد از اصول نگارش متون علمی تخطی کرده است و به منابع مورد استفاده در تعداد قابل توجهی از صفحه‏های کتاب که حاوی الگوهای نظری یا یافته‏های پژوهشی هستند، اشاره نشده است. برای مثال، مطالب مربوط به تاریخچه روانشناسی در فصل اول، مطالب مربوط به آزمونها در فصل پنجم، ذکر یافته‏های پژوهشی مک‏کللند در چهار صفحه (۲۰۴ تا ۲۰۸) در فصل نهم و … .برخی از معادل‏سازیهای فارسی برای اصطلاحهای تخصصی دقیق نیستند: رشد برای developmental، اضافه بار شناختی cognitive overload، وسواسی compulsive، انطباق accomodation، حال و هوای عاطفی affective tone، خودمرتبه‏ای self-ranking، سازمان‏دار organized، نافعال passive، صفت trait، سنخ type، صداقت برای تجربه کردن openness to experience.همچنین شایسته است که عنوان فهرست منابع به کتابشناسی تغییر یابد، چه منابع ارائه شده در فهرست منابع با متن مطابقت کامل ندارند.سخن آخرامید است که مؤلف در ویرایشهای بعدی کتاب، با اهتمام افزونتر برای رفع کاستیهای اثر، منبع درسی سودمندی در اختیار مدرسان و دانشجویان رشته‏های روانشناسی و مدیریت قرار دهد.

منبع: http://www.jip.ir/en/index.php?option=com_content&task=view&id=81&Itemid=3

 

ديدگاه خود را بيان کنيد