دکتر غلامحسین حیدری تفرشی

وب سایت شخصی دکتر غلامحسین حیدری تفرشی

پاسخ:

قبل از پاسخ به این سؤال‌، خوب است معنای سوره و قرآن را از کتاب تفسیر نمونه‌(۱) بررسی نماییم‌: «سوره‌» در دو معنا استعمال می‌شود؛ یکی به معنای مجموع آیاتی است که هدف معینی را تعقیب می‌کند و دیگر اینکه‌، مجموعه آیاتی که با «بسم الله الرّحمن الرّحیم‌» شروع و قبل از «بسم الله الرّحمن الرّحیم‌» سوره بعد پایان می‌پذیرد.

راغب نیز «سوره‌» را در کتاب مفردات خود به معنای مجموعه‌ای از احکام تفسیر کرده است‌. با توجه به این مطلب‌، می‌توان گفت در آیه «واِذا اُنزلت سوره إن امنوا بالله وجاهدوا مع رسوله‌…(۲) منظور از «سوره‌» همان آیاتی است که هدف معینی (که همان ایمان به خدا و جهاد است‌) را تعقیب می‌کند، هر چند قسمتی از یک سوره کامل به معنای دوم باشد.

واژه «قرآن‌» که از ماده قرائت گرفته شده‌، به «تمام‌» و «بعض‌» قرآن هر دو اطلاق می‌شود. مانند آیه اول سوره جن که می‌فرماید: «اِنّا سَمِعْنا قرءاناً عجباً؛ ما قرآن عجیبی شنیدیم‌.» پیداست منظور این است که آنها بخشی از قرآن را شنیده بودند.

بنابراین تحدی به مثل قرآن‌، مفهومش تمام قرآن نیست و با ده سوره و حتی یک سوره هم سازگار است‌. با توجه به مطالب فوق روشن است که از نظر مفهوم لغت فرق چندانی میان «قرآن‌»، «سوره‌» و «ده سوره‌» نیست‌. یعنی همه اینها به مجموعه‌ای از آیات قرآن اطلاق می‌گردد.

نتیجه اینکه‌، تحدّی قرآن به یک کلمه و یک جمله نیست که کسی ادعا کند من می‌توانم مثل آیه «والضحی‌» و آیه «مدها مّتان‌» و یا جمله‌های ساده‌ای از قرآن را بیاورم‌. بلکه تحدّی در همه جا به مجموعه‌ای از آیات است که هدف مهمی را تعقیب می‌کند.

و اما اینکه خداوند به یک یا ده سوره مثال زده است‌، از باب نمونه و مثال است زیرا اعداد ۱، ۱۰، ۲۰، ۳۰ و… اعداد رُندی هستند که اعراب در محاورات عرفی خود به آنها «عقد» یا «گره‌» می‌گویند و چون قرآن به زبان ساده و مطابق حال مردم سخن می‌گوید، لذا از اعدادی استفاده کرده که در عرف بیشتر استعمال می‌شود.(۳)

پاورقی:

۱٫ آیت‌الله مکارم شیرازی (حفظه‌الله)، ج ۱۲، ص ۴۴ و ۴۳.

۲٫ توبه / ۸۶.

۳٫ دکتر محقق‌، علوم قرآن‌، ذیل ماده تحدّی‌.

موضوعات: نزول قرآن

ديدگاه خود را بيان کنيد